Perskamer

Elektronisch afval (e-waste) vormt een toenemend milieuprobleem door de snelle technologische ontwikkelingen en de korte levensduur van elektronische apparaten. Veel apparaten raken snel verouderd of (moeten) worden vervangen, wat leidt tot grote hoeveelheden afval dat vaak niet op de juiste manier wordt gerecycled. Dit kan schadelijk zijn voor het milieu en de menselijke gezondheid vanwege de giftige stoffen die in veel elektronische apparaten voorkomen.

Rol van HCC
De HCC speelt een belangrijke rol in het aanpakken van het e-waste probleem door ondersteuning te bieden bij het hergebruik, repareren en recyclen van elektronische apparaten. Dit kan onder andere door de organisatie van repair cafés waar mensen hun kapotte of oude hardware kunnen laten repareren, waardoor de levensduur van apparaten wordt verlengd. Daarnaast biedt de vereniging cursussen en workshops aan waarin deelnemers leren hoe ze hun oude elektronische apparaten kunnen herstellen of updaten, zodat ze langer meegaan.

Uiteraard spelen bewustwordingscampagnes over milieuvriendelijke technologieën en het belang van recycling, om mensen te motiveren om duurzamer om te gaan met hun elektronische apparaten een belangrijke rol.

Daar waar nodig zoekt de vereniging samenwerking met recyclingbedrijven en andere organisaties om correcte verwerking van e-waste te stimuleren.

Door deze initiatieven draagt de HCC bij aan een duurzamere omgang met elektronische apparaten en helpt ze de negatieve milieueffecten van e-waste te verminderen.

Op 13 december organiseert HCC een presentatie over digitale veiligheid, babbeltrucs en nepagenten in wijkcentrum De Wereld, Laan van Berlijn in Haarlem. Om 14.00 uur geeft politieman Sybren van der Velden Walda, Landelijk Projectleider/coördinator Woninginbraak-Heling-Senioren & Veiligheid tekst en uitleg over deze vormen van (online) oplichting.

Senioren worden op bepaalde vormen van (online) criminaliteit veel vaker slachtoffer dan andere leeftijdsgroepen. Dat is vooral zo bij babbeltrucs aan de deur, oplichting door nepagenten, bankhelpdeskfraude en whatsapp/kind in nood fraude.

Nepagenten
Bij de inzet van nepagenten zijn zonder uitzondering de slachtoffers 70 jaar en ouder. In de eerste 10 maanden van 2025 werden er al 10.000 incidenten gemeld met nepagenten. De politie doet heel veel om de daders van deze laffe vorm van criminaliteit op te sporen. Maar voorkomen is altijd beter dan genezen. Het zijn vormen van criminaliteit die heel veel impact hebben op het gevoel van (on)veiligheid.

Laffe criminelen
Het zal je maar overkomen in je eigen huis al dan niet aan de deur, via de telefoon of via het internet. Daarom is het goed om zoveel mogelijk senioren te leren hoe deze criminelen te werk gaan en zijn te herkennen. Belangrijk is te weten wat je wel en vooral ook niet moet doen, hoe dus ik handelen.
Slachtoffers schamen zich achteraf vaak ook als het ze is overkomen: “hoe kon ik zo stom zijn?” Maar het slachtoffer is geen dader. Dat zijn de laffe criminelen die senioren op (hoge) leeftijd oplichten. Zij kiezen de senioren uit omdat ze van een generatie zijn die nog goed van vertrouwen zijn en ‘ontzag hebben voor gezag’. Dus het is ook belangrijk om het te melden bij de politie en bij familie en vrienden als het je is overkomen.

Drones zijn niet meer weg te denken uit het moderne luchtruim en bieden ongekende mogelijkheden voor fotografie, videografie en recreatie. Echter, met de toenemende populariteit groeit ook de noodzaak voor strikte handhaving en bewustwording van de geldende regelgeving. De vliegende gadgets vormen, indien onverantwoord gebruikt, een reëel risico voor de luchtvaartveiligheid en privacy. De interessegroep drones v an HCC roept op tot verantwoordelijkheid en biedt concrete begeleiding.

Ongekende risico’s in het lage luchtruim
De huidige regelgeving is glashelder: recreatief vliegen is beperkt tot een maximale hoogte van 120 meter boven de grond. Vliegen boven of in de directe omgeving van vliegvelden is ten strengste verboden. Deze regels zijn cruciaal. Onverantwoord dronegebruik creëert onacceptabele risico’s, variërend van botsingen met bemande luchtvaartuigen – vliegtuigen, helikopters en zelfs vogels – tot het uit de lucht vallen van drones. Dit laatste kan leiden tot aanzienlijke schade aan eigendommen en, in het ergste geval, letsel bij omstanders, met name in dichtbevolkte gebieden. Veilig en verantwoordelijk vliegen is daarmee geen optie, maar een essentiële voorwaarde voor deelname aan het luchtverkeer.

Privacy en Juridische Consequenties
Naast de fysieke gevaren brengt onzorgvuldig dronegebruik ook ethische en juridische problemen met zich mee. Het ongeoorloofd maken van opnames is een directe inbreuk op de privacy. Vliegen buiten de aangewezen zones of zonder de vereiste vergunningen of bewijzen leidt niet alleen tot de onmiddellijke gronding van de drone, maar kan ook resulteren in hoge boetes en juridische vervolging. “Het negeren van de richtlijnen kan niet alleen leiden tot ongelukken en schade, maar ook tot ernstige juridische consequenties,” aldus Wijnand van Swaaij, voorzitter van HCC! Bovendien kan het verschijnen van een ongecontroleerde drone in drukke gebieden of tijdens evenementen onnodige paniek veroorzaken onder het publiek.

Opleiding als Sleutel tot Veiligheid
HCC!drones, de gespecialiseerde interessegroep binnen de HCC, speelt een proactieve rol in het aanpakken van deze problematiek. De organisatie erkent dat bewustwording en opleiding de sleutels zijn tot het minimaliseren van risico’s. Leden van HCC!drones krijgen tijdens vliegdemonstraties in heel Nederland praktijkgerichte training en worden geïnformeerd over de actuele wet- en regelgeving. De groep biedt tevens advies bij de aanschaf van geschikte drones, praktische trainingen voor het veilig besturen van toestellen en, ter voorbereiding op of aanvulling van het verplichte EU-dronebewijs, een theorietoets en praktijkproef voor het HCC!drones Vliegbewijs. Door hun vaardigheden te verbeteren en de regelgeving strikt na te leven, zorgen geïnteresseerden niet alleen voor hun eigen veiligheid, maar dragen zij ook bij aan een plezierige en verantwoorde drone-wereld voor iedereen.

We merken het soms nauwelijks, maar elke seconde van de dag hangen we aan een digitale navelstreng. Bankieren, e-mails, OV-informatie, streaming, werk, zorg, zelfs onze thermostaat: vrijwel alles draait via het internet. Maar stel dat het op een ochtend in heel Nederland en Vlaanderen of zelfs wereldwijd in een klap verdwijnt. Geen wifi, geen 4G of 5G, geen Google, geen WhatsApp, nergens verbinding.

Het klinkt als een rampenfilm, maar het is een relevant gedachte-experiment. Niet omdat de kans op een totale wereldwijde uitval groot is – integendeel – maar omdat onze afhankelijkheid groter is dan ooit. Kleine storingen komen immers wél voor, met soms enorme impact. Wat gebeurt er dus als een groot incident plaatsvindt? En hoe voorbereid zijn wij in Nederland?

Dit artikel schetst een realistisch scenario, met inzichten over digitale weerbaarheid en praktische stappen die men nú al kan zetten.

Het internet is geen wolkje
Veel mensen denken bij ‘internet’ aan iets ongrijpbaars, alsof het in de lucht hangt. In werkelijkheid is het een gigantisch netwerk van glasvezelkabels, routers, datacenters en onderzeese verbindingen – fysieke infrastructuur die verrassend kwetsbaar kan zijn. Nederland is daarin een wereldwijd knooppunt. Met de AMS-IX in Amsterdam hebben we één van de drukste internetknooppunten ter wereld. Daarnaast lopen er tientallen internationale glasvezels via Noord-Holland en Groningen de zee in. Een flink deel van de Europese datastromen komt door Nederland heen.

Dat maakt ons belangrijk – en kwetsbaar. Een kapotte router dat het thuisnetwerk verbindt met het internet en ervoor zorgt dat gegevens correct worden doorgestuurd naar de juiste bestemming of menselijke fout kan grote stukken van het web verstoren. Dat gebeurde ook in Nederland; denk aan de Oxxio-storing (2019): verkeerd ingestelde DNS-servers legden digitale diensten plat. Of NL-Alert dat in (2012, 2015, 2022) faalde en verhinderde een storing in mobiele netwerken noodberichten of de KPN-hack (2012) waardoor het volledige netwerk een risico liep door een 17-jarige hacker.

Geen van die situaties veroorzaakte een totale digitale black-out, maar ze tonen aan hoe snel het mis kan gaan, hoe kwetsbaar we zijn.

De eerste uren: Nederland in verwarring
Je wordt wakker – je wifi doet niets meer. Je smartphone toont ´geen service´. De router knippert vreemd. Je denkt nog: ‘dan maar 4G’, maar ook dat werkt niet. Op de radio melden nieuwslezers dat er mogelijk een grote internationale storing is. In Nederland valt het betalingsverkeer stil doordat PIN-betalingen via Maestro, Debit Mastercard en iDEAL niet meer werken. Supermarkten kunnen geen transacties meer verwerken. Contant geld wordt plotseling cruciaal, maar veel mensen hebben dat niet (meer) in huis. Geldautomaten werken beperkt omdat veel ervan via beveiligde internetlijnen worden aangestuurd.

De treinen rijden meestal door maar de NS-app werkt niet meer. Reisinformatie op perrons valt weg en OV-chipkaarttransacties kunnen haperen. Een déjà-vu van de treinchaos van 2022 toen het gehele NS-proces door een IT-storing stilviel.

Nederland heeft relatief veel slimme huizen, dus slimme apparatuur, zoals Cloud thermostaten (Google Nest), slimme lampen (HUE), beveiligingscamera’s en slimme deursloten. Een deel blijft lokaal werken; veel echter niet. Je kunt de kachel niet hoger zetten en sommige alarmsystemen schakelen in ‘offline-modus’ of gaan zelfs af.

Werk en onderwijs komen tot stilstand omdat men na een uur ziet dat op kantoor de e-mails niet meer binnenkomen, dat Jitsi, Teams en Zoom niet werken, dat de servers niet reageren en dat de bestanden in de cloud onbereikbaar zijn.

Werken ‘zoals vroeger’ is voor de meeste bedrijven simpelweg geen optie meer.

Dag twee: paniek maakt plaats voor improvisatie
Wanneer duidelijk wordt dat het geen korte storing is, ontstaan grotere problemen. De logistiek loopt vast doordat Nederland afhankelijk is van just-in-time bevoorrading. Zonder internet kunnen de distributiecentra niet bepalen waar de producten naartoe moeten, krijgen vrachtwagens geen digitale routes, ontvangen supermarkten geen leveringsinformatie en blijven apotheken zonder medicijnbestellingen.

De media veranderen. Er is geen streaming, geen sociale media en geen pushmeldingen. Toch blijft de radio goed werken. Sterker nog, de overheid kan burgers via FM en DAB+ (digitale radio via de ether),op een effectieve manier bereiken.

Mensen schakelen over door te zoeken naar contant geld, briefjes op te hangen, lokale informatiepunten op te zetten, te bellen met vaste lijnen en papieren agenda’s te gebruiken.
Veel mensen zullen herkennen hoe snel we terugvallen op ‘de oude methoden’ – die nog steeds uitstekend functioneren.

Wat werkt nog wel?
Traditionele radio- en televisieomroepen maken gebruik van kabel, ether en satelliet in plaats van het internet. Een gedeeld mobiel netwerk is in staat tot het uitvoeren van basaal spraakverkeer zolang de masten stroom hebben. Mobiele dataverbindingen werken echter nauwelijks zonder de centrale internetknooppunten. Satellietdiensten worden onder andere ingezet voor maritieme communicatie, luchtvaart en satelliettelefoons, met systemen zoals Iridium en Starlink. Het is belangrijk op te merken dat ook Starlink afhankelijk is van grondstations en dus geen volledige oplossing op zichzelf vormt. Op lokaal niveau blijven computernetwerken zoals een NAS (Network Attached Storage) in huis en interne servers op kantoor vaak operationeel, meestal binnen het lokale netwerk.

Hoe realistisch is een totale wereldwijde uitval?
Eerlijk antwoord: niet erg. Het internet is ontworpen zonder ‘centrale uitknop’. Dat maakt het robuust. Maar regionale of nationale uitval? Die kans is reëel. Mogelijke oorzaken kunnen zijn cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, zoals ransomware-aanvallen (een hack die een computer of gegevens blokkeert en geld vraagt om te ontgrendelen) of aanvallen op routers. Nederlandse waterbedrijven en gemeenten worden hier regelmatig het doel van. Foutieve software-updates kunnen eveneens grote problemen veroorzaken, zoals de wereldwijde CrowdStrike-crash in 2024 die miljoenen Windows-systemen platlegde. Dit soort incidenten kunnen ook met netwerkapparatuur gebeuren. Daarnaast kunnen beschadigingen van onderzeese kabels grote gevolgen hebben; in 2022 raakten drie Noord-Europese kabels tegelijkertijd beschadigd, en in 2023 gebeurde hetzelfde bij Frankrijk en Spanje. Tot slot kunnen extreme zonne-stormen satellieten verstoren en transmissienetwerken ontregelen, wat de communicatie en infrastructuur ernstig kan beïnvloeden.

Wat betekent dit voor de consument?
Digitale veerkracht is niet alleen iets voor bedrijven of overheden. Ook thuis kun je enorm veel problemen voorkomen met enkele eenvoudige gewoontes. Bewaar belangrijke bestanden ook lokaal.Maak een offline back-up op een externe schijf. Gebruik een NAS voor lokale opslag. Download belangrijke documenten (ID-scans, verzekeringen, wachtwoorden) gecodeerd naar een offline medium.
Noteer als noodinformatie de telefoonnummers van familie, polisnummers van verzekeringen, zorggegevens, noodnummers (huisarts, 112 kan overbelast raken) en adressen van belangrijke locaties, instellingen, organisaties en personen ook op papier.
Zorg dat je wat contant geld in huis hebt want de PIN-automaat werkt niet bij grote storingen. Daarnaast is het belangrijk om de basiskennis van offline functioneren aan te leren.Zoals het navigeren zonder Apps, de beschikking over een papieren agenda/kaart, weet hoe apparaten handmatig in zijn te stellen en denk aan alternatieve communicatiemiddelen (bijv. portofoons walky talky). Weet ook hoe router, modem en hardware lokaal functioneren.

De les: de wereld stopt niet, maar wordt trager
Bij een grote internetstoring vallen geen vliegtuigen uit de lucht en stopt de samenleving niet volledig – maar het ritme verandert abrupt. Het wordt stiller, langzamer, minder efficiënt. Mensen grijpen terug op oude gewoonten, en dat werkt verrassend goed.

Zodra het internet terugkomt – en dat gebeurt vrijwel altijd binnen uren of dagen – pakken we massaal onze telefoons en ademen we opgelucht uit. Maar het besef dat onze afhankelijkheid enorm is, blijft hangen.

Digitale onafhankelijkheid is geen nostalgie, maar noodzaak. Een paar eenvoudige voorbereidingen maken een wereld van verschil. De HCC kan daar het voortouw in nemen: kennis delen, anderen helpen en zelf net iets beter voorbereid zijn dan de gemiddelde Nederlander.

Want één ding is zeker: de wereld vergaat niet als het internet uitvalt.
Maar hij verandert wél – al is het maar even – in een wereld zonder verbinding.

In een tijd waarin digitale technologie een onmisbaar onderdeel is van ons dagelijks leven, roept HCC (Hobby Computer Club) op tot meer aandacht voor digitale soevereiniteit. Veel technologie is tegenwoordig afhankelijk van buitenlandse partijen, wat vragen oproept over controle, databeveiliging en privacy. Vooral jongeren gebruiken technologie vaak zonder voldoende inzicht in de risico’s, terwijl ouderen zich vaak buitengesloten voelen van de digitale wereld.

HCC zet zich in om mensen te stimuleren om te kiezen voor open-source software (soms ook openbronsoftware genoemd) en lokale oplossingen. Deze aanpak draagt bij aan meer onafhankelijkheid en een hogere mate van veiligheid. Daarnaast richt de club zich op het vergroten van digitale vaardigheden en bewustwording onder zowel haar leden als geïnteresseerden.

Voor jongeren valt te denken aan trainingen en workshops om kritisch om te gaan met sociale media en technologie, zodat zij beter voorbereid zijn op digitale uitdagingen. Voor ouderen aan begeleiding bij het ontwikkelen van basisvaardigheden zoals internetbankieren, e-mailen en veilig internetgebruik, zodat zij vol vertrouwen gebruik kunnen maken van digitale diensten. “Digitale soevereiniteit is essentieel voor een vrije en veilige samenleving,” zegt Wijnand van Swaaij, voorzitter van HCC. “Door bewustwording en het versterken van digitale vaardigheden helpen wij de maatschappij om meer controle te krijgen over hun eigen digitale leven en dragen we bij aan een veiligere digitale samenleving voor iedereen.”

HCC blijft zich inzetten voor een inclusieve digitale samenleving waarin iedereen de vaardigheden en kennis heeft om veilig en onafhankelijk online te kunnen functioneren.

In een tijd waarin digitalisering in hoog tempo voortschrijdt, waarschuwt computerclub HCC voor een toenemend aantal bedreigingen op het gebied van cybersecurity en privacy. Zowel particulieren als (kleine) ondernemers krijgen steeds vaker te maken met digitale risico’s die hun gegevens, apparaten en zelfs hun fysieke omgeving kunnen raken.

Nieuwe dreigingen vragen om slimme beveiliging
Steeds meer mensen en kleine ondernemers krijgen te maken met digitale dreigingen. Criminelen richten hun pijlen niet alleen op grote bedrijven, maar juist op degenen die hun beveiliging vaak niet helemaal op orde hebben. Zo worden particulieren en kleine bedrijven bijvoorbeeld slachtoffer van e-mails die lijken te komen van een betrouwbare bron, maar in werkelijkheid proberen je systeem over te nemen of je geld af te troggelen. Dit noemen we phishing of ransomware.

Ook slimme apparaten zoals videodeurbellen, beveiligingscamera’s of thermostaten brengen risico’s met zich mee. Deze apparaten maken deel uit van het zogenaamde ‘Internet of Things’ en zijn vaak slecht beveiligd, waardoor hackers makkelijk kunnen meekijken of zelfs binnenkomen in je netwerk.

Via sociale media en apps proberen oplichters mensen te misleiden met nepprofielen of berichten die lijken te komen van bekenden. Dit soort trucs, waarbij criminelen vertrouwen proberen te winnen om toegang te krijgen tot gegevens of geld, noemen we social engineering.

Een veelvoorkomend probleem is het gebruik van zwakke of hergebruikte wachtwoorden. Dit maakt het voor kwaadwillenden makkelijk om in te breken in accounts. Daarnaast kan je computer besmet raken met schadelijke software via een bijlage in een e-mail of een programma dat je per ongeluk van een onbetrouwbare website downloadt.

Ook onveilige Wi-Fi-verbindingen vormen een risico, zeker op openbare plekken zoals cafés of hotels. Via zo’n netwerk kunnen anderen ongemerkt meekijken met wat je doet. En dan is er nog identiteitsfraude: criminelen gebruiken persoonlijke informatie om zich voor te doen als iemand anders, vaak met ernstige gevolgen.

Ten slotte zijn er risico’s waar je zelf weinig invloed op hebt: onbekende fouten in software of apparaten, zogenaamde ‘zero-day’ kwetsbaarheden. Omdat fabrikanten hier nog geen oplossing voor hebben, kunnen hackers misbruik maken voordat er een update beschikbaar is.

Tips van HCC voor betere digitale weerbaarheid
Om beter bestand te zijn tegen digitale dreigingen, raadt HCC gebruikers aan om sterke en unieke wachtwoorden te gebruiken en deze veilig op te slaan met een wachtwoordmanager. Zorg ervoor dat alle software en apparaten up-to-date zijn en beveilig je wifi-netwerk goed. Wees alert op verdachte berichten en klik niet zomaar op links. Installeer alleen apps uit officiële appstores en gebruik betrouwbare antivirussoftware. Zet waar mogelijk tweefactorauthenticatie aan en deel zo min mogelijk persoonlijke informatie op sociale media.

Samen digitaal veiliger
Als vereniging die zich al sinds 1977 inzet voor digitale educatie en ondersteuning, ziet HCC het als haar missie om bewustwording en kennis over cybersecurity en privacy breed te verspreiden. Via lokale bijeenkomsten, online webinars en praktische cursussen biedt HCC laagdrempelige ondersteuning aan iedereen die digitaal actief is.

Op zaterdag 4 oktober a.s. verandert de Expo Houten in een bruisend centrum van technologie, creativiteit en hobbyplezier. De HCC!kennisdag trekt traditiegetrouw duizenden bezoekers die willen ontdekken, leren en vooral zelf ervaren. Het evenement staat bekend om de mix van presentaties, workshops en demonstraties, gecombineerd met de grootste modelspoorbeurs van het land.

“Het bijzondere van de HCC!kennisdag is dat je niet alleen kunt kijken, maar vooral ook kunt meedoen,” vertelt een van de organisatoren. “Of je nu zelf achter de knoppen van een flightsimulator wilt kruipen, met een drone wilt vliegen, meer wil weten over je familiegeschiedenis of herinneringen wilt ophalen bij oude spelcomputers – er is voor iedereen wel iets te beleven.”

Bezoekers die meer willen leren, vinden verspreid over de Expo een breed programma aan presentaties en workshops. Daar worden actuele onderwerpen rondom computers, software en digitale toepassingen besproken. Ondertussen presenteren de verschillende HCC-interessegroepen hun passie en kennis: van programmeerprojecten tot de nieuwste gadgets.

Wie zich wil onderdompelen in de wereld van technologie en modelspoor, mag deze dag niet missen. “We merken elk jaar weer hoe enthousiast bezoekers vertrekken: met nieuwe kennis en vaak zelfs een nieuwe hobby. Dat is precies waar de HCC!kennisdag om draait,” aldus de organisatie.

Kinderen trekken als vanzelf naar de presentaties van oude (spel)computers; de pixelachtige beelden spreekt hen blijkbaar aan. Ook kunnen kinderen spelen met een Märklin MyWorld-baan en een houten treinbaan. Of aan een tafel waar zij eventueel met hulp, huisjes in elkaar kunnen zetten.

Of je nu geïnteresseerd bent in de nieuwste technologie, je kinderen een geweldige dag wilt bezorgen, of gewoon inspiratie zoekt voor je hobby: de HCC!kennisdag biedt het allemaal. Het is doen, beleven en ontmoeten – een dag waar je energie van krijgt en waar je met nieuwe ideeën naar huis gaat.

De toegang (voor HCC-leden gratis) bedraagt € 12,50, parkeren bij de Expo is gratis. Vanaf station Houten rijdt er een pendelbus (retour € 5,-). Het volledige programma en een plattegrond zijn te vinden op de website hcc.nl/kennisdag.

Computerclub HCC organiseert in oktober en november een open on line schaaktoernooi. De wedstrijden kunnen vanuit huis of op een openbare locatie gespeeld worden. Het toernooi biedt ruimte aan spelers van verschillende niveaus en belooft spannende partijen en een sportieve strijd. Wedstrijden worden gespeeld via het internet met behulp van het programma ‘Tornelo.com’.

Het evenement vindt plaats op de zondagmiddagen van 5 en 19 oktober en 2, 16 en 30 november van 14.00 tot 15.00 uur en van 16.00 tot 17.00 uur.
De deelname is gratis. Elke speler dient over een eigen user account te beschikken op Tornelo.com. Er is een wedstrijdleider actief, die op de aangegeven tijd het toernooi start.

Bedenktijd is 30 minuten per speler per partij. Het toernooi telt negen ronden volgens het Zwitsers systeem, wat inhoudt dat spelers met gelijke speelsterkte tegen elkaar worden ingedeeld. Eindrangschikking volgens: bordpunten, weerstandspunten, onderling resultaat, SB-score, aantal keren wit en lotingsnummer.
Voor de 1^e prijs is € 150 beschikbaar, voor de 2^e € 100, voor de 3^e € 75 en voor de 4^e € 50.

Aanmelden kan tot 3 oktober 2025 via: https://tornelo.com/chess/orgs/koninklijke-nederlandse-schaakbond/events/open-kampioenschap-van-de-hcc