AI-telefoonscam ontwricht vertrouwende stemmen en brengt gevaar

De razendsnelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie opent nieuwe deuren, maar tegelijkertijd creëert het ook gevaarlijke kansen voor digitale criminelen. Een gevaar dat steeds vaker opduikt, is de zogenoemde AI-voice spoofing. Criminelen gebruiken geavanceerde technologieën om stemmen van familieleden, vrienden of professionals na te bootsen, vaak zonder dat het slachtoffer het door heeft. Wat op het eerste gezicht lijkt op een vertrouwd telefoongesprek, kan in werkelijkheid een geraffineerde oplichterij zijn die ernstige financiële en persoonlijke schade kan veroorzaken.

Hoe werkt AI-voice spoofing?
Criminelen hebben slechts enkele seconden aan geluidsmateriaal nodig om met behulp van AI-software een overtuigende digitale kopie van een stem te creëren. Dit materiaal halen ze uit sociale media, voicemailberichten of andere openbare opnames. Met die gegevens kunnen ze vervolgens bijna live reageren tijdens een telefoongesprek. Ondanks de indrukwekkende technische prestaties, laat deze vorm van oplichting vaak duidelijke sporen achter. Kleine, maar herkenbare anomalieën in het gesprek kunnen wijzen op de aanwezigheid van een kunstmatig nagebootste stem.

Signalen die wijzen op een AI-gesprek
Er zijn enkele cruciale tekenen die kunnen aangeven dat je met een AI-gestuurde conversatie te maken hebt. Een opvallend signaal is een onverklaarbare pauze na een vraag: hoewel AI snel reageert, moet de software eerst jouw woorden analyseren en een antwoord genereren. Daardoor ontstaat een korte stilstand die niet gebruikelijk is bij echte menselijke gesprekken. Het onderbreken van de beller of het stellen van een onverwachte, uitdagende vraag kan helpen om de authenticiteit te testen; een mens reageert doorgaans meteen, een AI kan versteld raken of het gesprek proberen weer in een bepaald patroon te dwingen.

Daarnaast zijn de stemmen zelf vaak te perfect. Mensen ademen hoorbaar, maken kleine versprekingen of gebruiken interjecties zoals “eh” of “uh”. AI-stemmen zijn echter doorgaans glad, foutloos en vrij van achtergrondgeluiden. Het testen van de uitspraak met moeilijke namen of onverwachte vragen kan eveneens veelzeggend zijn, aangezien AI-systemen moeite hebben met afwijkingen en afwijkende klemtonen.

Ten slotte blijven AI-systemen vaak vastzitten in herhalende zinnen of vaste scripts. Ze volgen vooraf bepaalde scenario’s, zoals het vragen om inloggegevens of het overmaken van geld. De antwoorden passen zelden volledig bij de context van nieuwe vragen en sturen gesprekken vaak terug naar vaste onderwerpen. Het stellen van onverwachte vragen, zoals “Wat vond je eigenlijk van het weer vanmorgen?”, kan doen uitwijzen dat het gesprek niet authentiek is en dat de AI geen goede reactie heeft.

Wat te doen bij twijfel?
De basisregel in dergelijke situaties is simpel en cruciaal: beëindig onmiddellijk het gesprek als je twijfelt over de echtheid. Bel vervolgens het officiële nummer van de organisatie of persoon zelf, niet het nummer waarmee je gebeld bent. Het ‘opbellen en zelf terugbellen’ principe voorkomt dat je op het verkeerde denkspoor wordt gebracht door een valse beller. Daarnaast wordt aanbevolen een familiecodewoord af te spreken en te gebruiken bij mogelijk misbruik. Als de beller het codewoord niet kent, is dat vaak een teken dat je met een oplichter te maken hebt.

Conclusie: waakzaamheid vereist digitale kennis en gezond wantrouwen
Binnen HCC blijven we waakzaam voor deze nieuwe vormen van digitale criminaliteit. Het bestrijden van oplichting met nagebootste stemmen vraagt niet alleen technische maatregelen, maar vooral bewustwording en gezonde argwaan. Het is van levensbelang dat elk individu zich bewust is van de risico’s en alert reageert op verdachte telefoongesprekken. Alleen door waakzaam te blijven, kunnen we voorkomen dat deze geavanceerde vormen van oplichting onherstelbare schade aanricht.

Op donderdag 5 maart 2026 van 10 tot 17 uur barst het los in Wijkcentrum Peelo – ’t Markehuus! De allereerste HCC!regiodag van 2026 biedt een gratis te bezoeken dag vol inspiratie, praktische tips en boeiende presentaties voor iedereen die zich wil verdiepen of wil laten informeren in de nieuwste digitale trends en technieken. Digitale veiligheid, digitale nalatenschap, Linux en de Cloud, APK voor Windows en de onmisbare menselijkheid in een wereld vol AI en digitale verandering zijn dé onderwerpen die aan de orde komen. Naast deze lezingen presenteren een aantal HCC!interessegroepen zich met hun specifieke expertise.

Digitale Veiligheid en Criminaliteit
De bekende politieman Sybren van der Velden Walda zal een presentatie geven over digitale veiligheid, babbeltrucs en nepagenten. Hij zal tekst en uitleg geven over deze groeiende vormen van (online) oplichting.

Digitale Nalatenschap
Wat te doen met sociale media, mobiele telefoon en computer wanneer iemand is overleden? Sander van der Meer zal een tweetal presentaties verzorgen over ‘Digitale Nalatenschap.’ Zijn bedrijf Digital Life Legacy -het kennis- en expertisecentrum voor de digitale nalatenschap- helpt nabestaanden, notariaat en uitvaart- en (na)zorgprofessionals met toegang tot apparatuur en dierbare digitale data van overleden familieleden.

Deze twee presentaties worden in de middag herhaald.

Linux en de Cloud
Linux wordt wel als een hele goede vervanging van Windows gezien. Het kan uiteraard omgaan met de Cloud. Hierdoor is migreren van een Windows omgeving naar Linux makkelijker.

APK voor Windows
Met je auto is het al heel lang de gewoonste zaak van de wereld dat er regelmatig een technische APK-controle moet worden uitgevoerd. Nu is dat bij computers niet verplicht, maar wel nuttig om zo nu en dan (afhankelijk van de mate van gebruik) een flinke controle en schoonmaak uit te voeren.
Computers worden op den duur door ‘vervuiling’ langzamer en de acties in de lezing zijn een prima middel om dit (gedeeltelijk) te verhelpen. De APK helpt ook bij het bijhouden van nieuwe softwareversies, nieuwe stuurprogramma’s, het opruimen van vervuiling door gebruik van en aanpassing aan nieuwe inzichten.

Menselijkheid blijft onmisbaar in een wereld vol AI en digitale verandering
AI schrijft teksten, analyseert data en automatiseert complete banen. Maar er blijft één vraag over: wat blijft er van jou over, als technologie bijna alles kan? Kelly van der Minne geeft hierop een antwoord.
Met haar achtergrond als psycholoog en ondernemer laat zij zien dat juist de vaardigheden die we vaak ‘soft’ noemen, onze hardste troef worden. Empathie, charisma, lef, creativiteit en zelfbewustzijn: dat zijn de skills die je niet kunt automatiseren en die in de toekomst hét verschil maken tussen middelmatigheid en impact.

Naast deze presentaties zullen een aantal interessegroepen van HCC zich presenteren: HCC!3d, HCC!modelbaanautomatisering, HCC!drones, HCC!flightsimulator, HCC!genealogie, HCC!domotica, HCC!apple, HCC!hobbynet en HCC!ijssellanden.

HCC!regiodag Noord Nederland 2026 – dé digitale informatiedag vol verrassingen!

Voor de uitgebreide agenda, klik hier.

In onze hedendaagse samenleving is digitale technologie niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. Van communicatie en bankzaken tot werk en ontspanning, we zijn voor onze informatie en diensten sterk afhankelijk van digitale systemen. Maar deze afhankelijkheid brengt ook grote risico’s met zich mee, vooral wanneer belangrijke technologieën en data buiten onze eigen controle worden opgeslagen en beheerd. Het probleem wordt nog nijpender doordat veel jongeren zich onvoldoende bewust zijn van de risico’s die gepaard gaan met het gebruik van digitale middelen, terwijl ouderen zich vaak buitengesloten voelen in een snel evoluerend digitaal landschap.

De kern van het probleem ligt in de afhankelijkheid van buitenlandse partijen die veel van onze technologie en data beheren. Dit roept vragen op over controle, privacy en veiligheid. Wanneer onze gegevens in handen zijn van buitenlandse bedrijven, verliezen we niet alleen grip op onze eigen informatie, maar lopen we ook het risico op misbruik of ongewenste surveillance. Daarnaast is er een gebrek aan transparantie en controle over de technologie die wij dagelijks gebruiken. Deze situatie onderstreept de noodzaak om onze digitale soevereiniteit te versterken: de mogelijkheid om zelf controle te houden over onze digitale infrastructuur en gegevens.

Minder afhankelijk buitenlandse technologie
De vereniging HCC en haar leden zetten zich in om hier verandering in te brengen. We stimuleren het gebruik van open-source software en lokale oplossingen, omdat deze technologieën meer transparantie bieden en onze onafhankelijkheid vergroten. Open-source software wordt ontwikkeld door gemeenschappen die samenwerken en hun code vrij beschikbaar stellen, waardoor iedereen kan controleren hoe het werkt en eventuele zwakke plekken kan opsporen. Door lokale oplossingen te promoten, kunnen we de afhankelijkheid van buitenlandse technologie verminderen en onze data veilig in eigen hand houden. Daarnaast vinden we het belangrijk om mensen bewust te maken van de risico’s die verbonden zijn aan het gebruik van technologie, en hen te leren hoe ze kritisch kunnen omgaan met sociale media en andere digitale platforms.

Jongeren trainen
Voor jongeren betekent dit dat ze worden getraind in het kritisch beoordelen van de informatie die ze online tegenkomen en in het veilig gebruiken van sociale media. Ze leren hoe ze hun privacy kunnen beschermen en hoe ze zich bewust kunnen zijn van de valkuilen die digitale technologie met zich meebrengt. Voor ouderen is de focus gelegd op het vertrouwd maken met de basisvaardigheden, zoals internetbankieren en e-mailen. Door hen op een begrijpelijke en toegankelijke manier wegwijs te maken in de digitale wereld, willen we voorkomen dat zij zich buitengesloten of kwetsbaar voelen.

Digitale samenleving
Het is van levensbelang dat we samen werken aan een digitale samenleving waarin controle, privacy en veiligheid voorop staan. Het versterken van onze digitale soevereiniteit is geen luxe, maar een noodzakelijke stap om onze vrijheid, onze data en onze toekomst te beschermen. We roepen iedereen op om zich bewust te worden van deze problemen en actief bij te dragen aan een meer onafhankelijke, veilige en inclusieve digitale wereld. Alleen door collectief en geïnformeerd op te treden, kunnen we onze digitale vrijheid veiligstellen voor onszelf en de komende generaties.

Mensen die geïnteresseerd zijn in het hergebruik van oudere computers, denken een nieuwe nodig te hebben of simpelweg meer controle en privacy wensen of de oude computer een tweede leven willen geven, zouden eens naar een alternatief voor Windows 11 moeten kijken. Dat alternatief is Linux Mint.

Op zaterdag 17 januari 2026 organiseert HCC in het Wijkcentrum Peelo – ’t Markehuus, Scharmbarg 35 in Assen een speciale regionale dag gericht op het verkennen van Linux Mint, een modern en gebruiksvriendelijk alternatief voor Windows. De deelname is gratis.

’s-Ochtends van 10.00 – 12.00 uur is er eenWorkshop over het installeren van Linux Mint op eigen hardware. Het vooraf aanmelden is verplicht. ’s-Middags van 13.00 – 15.30 uur een sessies over het gebruik en beheer van Linux Mint, inclusief het installeren van programma’s, uitvoeren van updates en het veilig houden van het systeem.

Linux
Linux Mint is een gratis, modern, toegankelijk, veilig en gebruiksvriendelijk besturingssysteem dat speciaal geschikt is voor oudere en minder krachtige computers. Zelfs machines van tien jaar oud draaien er vaak verrassend soepel op. Een computer kan daarmee weer jaren mee, zonder dure upgrades en is zeer geschikt voor mensen die willen overstappen vanaf Windows. Linux Mint heeft een vertrouwde opzet: een bureaublad, startmenu, en een taakbalk zoals men gewend is. Het werkt vlot op zowel nieuwe als oudere computers en bevat standaard alles wat nodig is, zoals een browser, e-mailprogramma, tekstverwerker en fotobeheer. Omdat het nauwelijks vatbaar is voor virussen, is het bovendien bijzonder veilig.

Installatie Linux
De bijeenkomst biedt een laagdrempelige kennismaking met Linux Mint, inclusief demonstraties op laptops en gelegenheid tot het stellen van vragen aan ervaren gebruikers. Voor deelnemers die hun eigen laptop willen voorzien van Linux Mint, is er voor maximaal 25 deelnemers de mogelijkheid om onder begeleiding een installatie uit te voeren.

Voor meer informatie en aanmelding wordt geadviseerd het online formulier op https://linux.hcc.nl/activiteiten/workshops/workshop-assen-17-01-2026 te gebruiken.

Elektronisch afval (e-waste) vormt een toenemend milieuprobleem door de snelle technologische ontwikkelingen en de korte levensduur van elektronische apparaten. Veel apparaten raken snel verouderd of (moeten) worden vervangen, wat leidt tot grote hoeveelheden afval dat vaak niet op de juiste manier wordt gerecycled. Dit kan schadelijk zijn voor het milieu en de menselijke gezondheid vanwege de giftige stoffen die in veel elektronische apparaten voorkomen.

Rol van HCC
De HCC speelt een belangrijke rol in het aanpakken van het e-waste probleem door ondersteuning te bieden bij het hergebruik, repareren en recyclen van elektronische apparaten. Dit kan onder andere door de organisatie van repair cafés waar mensen hun kapotte of oude hardware kunnen laten repareren, waardoor de levensduur van apparaten wordt verlengd. Daarnaast biedt de vereniging cursussen en workshops aan waarin deelnemers leren hoe ze hun oude elektronische apparaten kunnen herstellen of updaten, zodat ze langer meegaan.

Uiteraard spelen bewustwordingscampagnes over milieuvriendelijke technologieën en het belang van recycling, om mensen te motiveren om duurzamer om te gaan met hun elektronische apparaten een belangrijke rol.

Daar waar nodig zoekt de vereniging samenwerking met recyclingbedrijven en andere organisaties om correcte verwerking van e-waste te stimuleren.

Door deze initiatieven draagt de HCC bij aan een duurzamere omgang met elektronische apparaten en helpt ze de negatieve milieueffecten van e-waste te verminderen.

Op 13 december organiseert HCC een presentatie over digitale veiligheid, babbeltrucs en nepagenten in wijkcentrum De Wereld, Laan van Berlijn in Haarlem. Om 14.00 uur geeft politieman Sybren van der Velden Walda, Landelijk Projectleider/coördinator Woninginbraak-Heling-Senioren & Veiligheid tekst en uitleg over deze vormen van (online) oplichting.

Senioren worden op bepaalde vormen van (online) criminaliteit veel vaker slachtoffer dan andere leeftijdsgroepen. Dat is vooral zo bij babbeltrucs aan de deur, oplichting door nepagenten, bankhelpdeskfraude en whatsapp/kind in nood fraude.

Nepagenten
Bij de inzet van nepagenten zijn zonder uitzondering de slachtoffers 70 jaar en ouder. In de eerste 10 maanden van 2025 werden er al 10.000 incidenten gemeld met nepagenten. De politie doet heel veel om de daders van deze laffe vorm van criminaliteit op te sporen. Maar voorkomen is altijd beter dan genezen. Het zijn vormen van criminaliteit die heel veel impact hebben op het gevoel van (on)veiligheid.

Laffe criminelen
Het zal je maar overkomen in je eigen huis al dan niet aan de deur, via de telefoon of via het internet. Daarom is het goed om zoveel mogelijk senioren te leren hoe deze criminelen te werk gaan en zijn te herkennen. Belangrijk is te weten wat je wel en vooral ook niet moet doen, hoe dus ik handelen.
Slachtoffers schamen zich achteraf vaak ook als het ze is overkomen: “hoe kon ik zo stom zijn?” Maar het slachtoffer is geen dader. Dat zijn de laffe criminelen die senioren op (hoge) leeftijd oplichten. Zij kiezen de senioren uit omdat ze van een generatie zijn die nog goed van vertrouwen zijn en ‘ontzag hebben voor gezag’. Dus het is ook belangrijk om het te melden bij de politie en bij familie en vrienden als het je is overkomen.

Drones zijn niet meer weg te denken uit het moderne luchtruim en bieden ongekende mogelijkheden voor fotografie, videografie en recreatie. Echter, met de toenemende populariteit groeit ook de noodzaak voor strikte handhaving en bewustwording van de geldende regelgeving. De vliegende gadgets vormen, indien onverantwoord gebruikt, een reëel risico voor de luchtvaartveiligheid en privacy. De interessegroep drones v an HCC roept op tot verantwoordelijkheid en biedt concrete begeleiding.

Ongekende risico’s in het lage luchtruim
De huidige regelgeving is glashelder: recreatief vliegen is beperkt tot een maximale hoogte van 120 meter boven de grond. Vliegen boven of in de directe omgeving van vliegvelden is ten strengste verboden. Deze regels zijn cruciaal. Onverantwoord dronegebruik creëert onacceptabele risico’s, variërend van botsingen met bemande luchtvaartuigen – vliegtuigen, helikopters en zelfs vogels – tot het uit de lucht vallen van drones. Dit laatste kan leiden tot aanzienlijke schade aan eigendommen en, in het ergste geval, letsel bij omstanders, met name in dichtbevolkte gebieden. Veilig en verantwoordelijk vliegen is daarmee geen optie, maar een essentiële voorwaarde voor deelname aan het luchtverkeer.

Privacy en Juridische Consequenties
Naast de fysieke gevaren brengt onzorgvuldig dronegebruik ook ethische en juridische problemen met zich mee. Het ongeoorloofd maken van opnames is een directe inbreuk op de privacy. Vliegen buiten de aangewezen zones of zonder de vereiste vergunningen of bewijzen leidt niet alleen tot de onmiddellijke gronding van de drone, maar kan ook resulteren in hoge boetes en juridische vervolging. “Het negeren van de richtlijnen kan niet alleen leiden tot ongelukken en schade, maar ook tot ernstige juridische consequenties,” aldus Wijnand van Swaaij, voorzitter van HCC! Bovendien kan het verschijnen van een ongecontroleerde drone in drukke gebieden of tijdens evenementen onnodige paniek veroorzaken onder het publiek.

Opleiding als Sleutel tot Veiligheid
HCC!drones, de gespecialiseerde interessegroep binnen de HCC, speelt een proactieve rol in het aanpakken van deze problematiek. De organisatie erkent dat bewustwording en opleiding de sleutels zijn tot het minimaliseren van risico’s. Leden van HCC!drones krijgen tijdens vliegdemonstraties in heel Nederland praktijkgerichte training en worden geïnformeerd over de actuele wet- en regelgeving. De groep biedt tevens advies bij de aanschaf van geschikte drones, praktische trainingen voor het veilig besturen van toestellen en, ter voorbereiding op of aanvulling van het verplichte EU-dronebewijs, een theorietoets en praktijkproef voor het HCC!drones Vliegbewijs. Door hun vaardigheden te verbeteren en de regelgeving strikt na te leven, zorgen geïnteresseerden niet alleen voor hun eigen veiligheid, maar dragen zij ook bij aan een plezierige en verantwoorde drone-wereld voor iedereen.

We merken het soms nauwelijks, maar elke seconde van de dag hangen we aan een digitale navelstreng. Bankieren, e-mails, OV-informatie, streaming, werk, zorg, zelfs onze thermostaat: vrijwel alles draait via het internet. Maar stel dat het op een ochtend in heel Nederland en Vlaanderen of zelfs wereldwijd in een klap verdwijnt. Geen wifi, geen 4G of 5G, geen Google, geen WhatsApp, nergens verbinding.

Het klinkt als een rampenfilm, maar het is een relevant gedachte-experiment. Niet omdat de kans op een totale wereldwijde uitval groot is – integendeel – maar omdat onze afhankelijkheid groter is dan ooit. Kleine storingen komen immers wél voor, met soms enorme impact. Wat gebeurt er dus als een groot incident plaatsvindt? En hoe voorbereid zijn wij in Nederland?

Dit artikel schetst een realistisch scenario, met inzichten over digitale weerbaarheid en praktische stappen die men nú al kan zetten.

Het internet is geen wolkje
Veel mensen denken bij ‘internet’ aan iets ongrijpbaars, alsof het in de lucht hangt. In werkelijkheid is het een gigantisch netwerk van glasvezelkabels, routers, datacenters en onderzeese verbindingen – fysieke infrastructuur die verrassend kwetsbaar kan zijn. Nederland is daarin een wereldwijd knooppunt. Met de AMS-IX in Amsterdam hebben we één van de drukste internetknooppunten ter wereld. Daarnaast lopen er tientallen internationale glasvezels via Noord-Holland en Groningen de zee in. Een flink deel van de Europese datastromen komt door Nederland heen.

Dat maakt ons belangrijk – en kwetsbaar. Een kapotte router dat het thuisnetwerk verbindt met het internet en ervoor zorgt dat gegevens correct worden doorgestuurd naar de juiste bestemming of menselijke fout kan grote stukken van het web verstoren. Dat gebeurde ook in Nederland; denk aan de Oxxio-storing (2019): verkeerd ingestelde DNS-servers legden digitale diensten plat. Of NL-Alert dat in (2012, 2015, 2022) faalde en verhinderde een storing in mobiele netwerken noodberichten of de KPN-hack (2012) waardoor het volledige netwerk een risico liep door een 17-jarige hacker.

Geen van die situaties veroorzaakte een totale digitale black-out, maar ze tonen aan hoe snel het mis kan gaan, hoe kwetsbaar we zijn.

De eerste uren: Nederland in verwarring
Je wordt wakker – je wifi doet niets meer. Je smartphone toont ´geen service´. De router knippert vreemd. Je denkt nog: ‘dan maar 4G’, maar ook dat werkt niet. Op de radio melden nieuwslezers dat er mogelijk een grote internationale storing is. In Nederland valt het betalingsverkeer stil doordat PIN-betalingen via Maestro, Debit Mastercard en iDEAL niet meer werken. Supermarkten kunnen geen transacties meer verwerken. Contant geld wordt plotseling cruciaal, maar veel mensen hebben dat niet (meer) in huis. Geldautomaten werken beperkt omdat veel ervan via beveiligde internetlijnen worden aangestuurd.

De treinen rijden meestal door maar de NS-app werkt niet meer. Reisinformatie op perrons valt weg en OV-chipkaarttransacties kunnen haperen. Een déjà-vu van de treinchaos van 2022 toen het gehele NS-proces door een IT-storing stilviel.

Nederland heeft relatief veel slimme huizen, dus slimme apparatuur, zoals Cloud thermostaten (Google Nest), slimme lampen (HUE), beveiligingscamera’s en slimme deursloten. Een deel blijft lokaal werken; veel echter niet. Je kunt de kachel niet hoger zetten en sommige alarmsystemen schakelen in ‘offline-modus’ of gaan zelfs af.

Werk en onderwijs komen tot stilstand omdat men na een uur ziet dat op kantoor de e-mails niet meer binnenkomen, dat Jitsi, Teams en Zoom niet werken, dat de servers niet reageren en dat de bestanden in de cloud onbereikbaar zijn.

Werken ‘zoals vroeger’ is voor de meeste bedrijven simpelweg geen optie meer.

Dag twee: paniek maakt plaats voor improvisatie
Wanneer duidelijk wordt dat het geen korte storing is, ontstaan grotere problemen. De logistiek loopt vast doordat Nederland afhankelijk is van just-in-time bevoorrading. Zonder internet kunnen de distributiecentra niet bepalen waar de producten naartoe moeten, krijgen vrachtwagens geen digitale routes, ontvangen supermarkten geen leveringsinformatie en blijven apotheken zonder medicijnbestellingen.

De media veranderen. Er is geen streaming, geen sociale media en geen pushmeldingen. Toch blijft de radio goed werken. Sterker nog, de overheid kan burgers via FM en DAB+ (digitale radio via de ether),op een effectieve manier bereiken.

Mensen schakelen over door te zoeken naar contant geld, briefjes op te hangen, lokale informatiepunten op te zetten, te bellen met vaste lijnen en papieren agenda’s te gebruiken.
Veel mensen zullen herkennen hoe snel we terugvallen op ‘de oude methoden’ – die nog steeds uitstekend functioneren.

Wat werkt nog wel?
Traditionele radio- en televisieomroepen maken gebruik van kabel, ether en satelliet in plaats van het internet. Een gedeeld mobiel netwerk is in staat tot het uitvoeren van basaal spraakverkeer zolang de masten stroom hebben. Mobiele dataverbindingen werken echter nauwelijks zonder de centrale internetknooppunten. Satellietdiensten worden onder andere ingezet voor maritieme communicatie, luchtvaart en satelliettelefoons, met systemen zoals Iridium en Starlink. Het is belangrijk op te merken dat ook Starlink afhankelijk is van grondstations en dus geen volledige oplossing op zichzelf vormt. Op lokaal niveau blijven computernetwerken zoals een NAS (Network Attached Storage) in huis en interne servers op kantoor vaak operationeel, meestal binnen het lokale netwerk.

Hoe realistisch is een totale wereldwijde uitval?
Eerlijk antwoord: niet erg. Het internet is ontworpen zonder ‘centrale uitknop’. Dat maakt het robuust. Maar regionale of nationale uitval? Die kans is reëel. Mogelijke oorzaken kunnen zijn cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, zoals ransomware-aanvallen (een hack die een computer of gegevens blokkeert en geld vraagt om te ontgrendelen) of aanvallen op routers. Nederlandse waterbedrijven en gemeenten worden hier regelmatig het doel van. Foutieve software-updates kunnen eveneens grote problemen veroorzaken, zoals de wereldwijde CrowdStrike-crash in 2024 die miljoenen Windows-systemen platlegde. Dit soort incidenten kunnen ook met netwerkapparatuur gebeuren. Daarnaast kunnen beschadigingen van onderzeese kabels grote gevolgen hebben; in 2022 raakten drie Noord-Europese kabels tegelijkertijd beschadigd, en in 2023 gebeurde hetzelfde bij Frankrijk en Spanje. Tot slot kunnen extreme zonne-stormen satellieten verstoren en transmissienetwerken ontregelen, wat de communicatie en infrastructuur ernstig kan beïnvloeden.

Wat betekent dit voor de consument?
Digitale veerkracht is niet alleen iets voor bedrijven of overheden. Ook thuis kun je enorm veel problemen voorkomen met enkele eenvoudige gewoontes. Bewaar belangrijke bestanden ook lokaal.Maak een offline back-up op een externe schijf. Gebruik een NAS voor lokale opslag. Download belangrijke documenten (ID-scans, verzekeringen, wachtwoorden) gecodeerd naar een offline medium.
Noteer als noodinformatie de telefoonnummers van familie, polisnummers van verzekeringen, zorggegevens, noodnummers (huisarts, 112 kan overbelast raken) en adressen van belangrijke locaties, instellingen, organisaties en personen ook op papier.
Zorg dat je wat contant geld in huis hebt want de PIN-automaat werkt niet bij grote storingen. Daarnaast is het belangrijk om de basiskennis van offline functioneren aan te leren.Zoals het navigeren zonder Apps, de beschikking over een papieren agenda/kaart, weet hoe apparaten handmatig in zijn te stellen en denk aan alternatieve communicatiemiddelen (bijv. portofoons walky talky). Weet ook hoe router, modem en hardware lokaal functioneren.

De les: de wereld stopt niet, maar wordt trager
Bij een grote internetstoring vallen geen vliegtuigen uit de lucht en stopt de samenleving niet volledig – maar het ritme verandert abrupt. Het wordt stiller, langzamer, minder efficiënt. Mensen grijpen terug op oude gewoonten, en dat werkt verrassend goed.

Zodra het internet terugkomt – en dat gebeurt vrijwel altijd binnen uren of dagen – pakken we massaal onze telefoons en ademen we opgelucht uit. Maar het besef dat onze afhankelijkheid enorm is, blijft hangen.

Digitale onafhankelijkheid is geen nostalgie, maar noodzaak. Een paar eenvoudige voorbereidingen maken een wereld van verschil. De HCC kan daar het voortouw in nemen: kennis delen, anderen helpen en zelf net iets beter voorbereid zijn dan de gemiddelde Nederlander.

Want één ding is zeker: de wereld vergaat niet als het internet uitvalt.
Maar hij verandert wél – al is het maar even – in een wereld zonder verbinding.

In een tijd waarin digitale technologie een onmisbaar onderdeel is van ons dagelijks leven, roept HCC (Hobby Computer Club) op tot meer aandacht voor digitale soevereiniteit. Veel technologie is tegenwoordig afhankelijk van buitenlandse partijen, wat vragen oproept over controle, databeveiliging en privacy. Vooral jongeren gebruiken technologie vaak zonder voldoende inzicht in de risico’s, terwijl ouderen zich vaak buitengesloten voelen van de digitale wereld.

HCC zet zich in om mensen te stimuleren om te kiezen voor open-source software (soms ook openbronsoftware genoemd) en lokale oplossingen. Deze aanpak draagt bij aan meer onafhankelijkheid en een hogere mate van veiligheid. Daarnaast richt de club zich op het vergroten van digitale vaardigheden en bewustwording onder zowel haar leden als geïnteresseerden.

Voor jongeren valt te denken aan trainingen en workshops om kritisch om te gaan met sociale media en technologie, zodat zij beter voorbereid zijn op digitale uitdagingen. Voor ouderen aan begeleiding bij het ontwikkelen van basisvaardigheden zoals internetbankieren, e-mailen en veilig internetgebruik, zodat zij vol vertrouwen gebruik kunnen maken van digitale diensten. “Digitale soevereiniteit is essentieel voor een vrije en veilige samenleving,” zegt Wijnand van Swaaij, voorzitter van HCC. “Door bewustwording en het versterken van digitale vaardigheden helpen wij de maatschappij om meer controle te krijgen over hun eigen digitale leven en dragen we bij aan een veiligere digitale samenleving voor iedereen.”

HCC blijft zich inzetten voor een inclusieve digitale samenleving waarin iedereen de vaardigheden en kennis heeft om veilig en onafhankelijk online te kunnen functioneren.